Kokosolie is toch niet gezond? Alles wat je moet weten over goede en slechte vetten.
“Hé, ik lees net dat kokosolie eigenlijk helemaal niet goed voor je is. Heb ik voor niks drie potten ingeslagen vorige week,” zei een vriend gisteren tegen mij. Langzamerhand komen er gelukkig steeds meer mensen achter dat kokosolie eigenlijk helemaal niet het wondermiddel is dat het lijkt, zoals ik ook laatst schreef in Foods & Facts #1. Smeer het in je haar of op je huid, maar eet er vooral niet te veel van – zeg ik altijd, want het zit vol met de verkeerde vetten. Door een goede marketing kunnen bedrijven je van alles wijs maken, maar aan het einde van dit artikel weet jij voortaan alles over goede en slechte vetten en prik je zo door die mooie praatjes heen.
Waar hebben we vet eigenlijk voor nodig?
Vetten hebben een slecht imago gekregen, waardoor mensen soms vergeten dat we ze ook hard nodig hebben. Zo zijn bijvoorbeeld vitamines A, D, E en K alleen in vetten te vinden, en dragen vetten hierdoor bij aan een goed gezichtsvermogen, sterke botten, en een gezonde huid. Ook hebben al je lichaamscellen een dun laagje van vet, waardoor ze goed beschermd en flexibel zijn. Eigenlijk ook wel handig dus, dat vet! Maar toch maakt het een groot verschil of je een zak chips eet of een stukje zalm. Vetten worden namelijk in twee categorieën verdeeld: je hebt vast wel eens van ‘goede’ en ‘slechte’ vetten gehoord. Op verpakkingen worden hiervoor andere termen gebruikt, namelijk ‘verzadigd’ en ‘onverzadigd’ en er bestaat een ezelsbruggetje om te onthouden welke de goede is:
Verzadigd vet heeft de V van Verkeerd
Onverzadigd vet heeft de O van Oké
Onverzadigde vetten zijn dus de goede vetten, en van verzadigde vetten kun je beter zo min mogelijk innemen. En je raadt het al: verzadigde vetten vindt je vooral in producten als patat, chips, pizza en chocolade, en onverzadigde vetten zitten vaak in noten, vis en zaden. Ook kunnen omega 3, 6 en 9 (goed voor ogen en hart- en bloedvaten) alleen voorkomen in onverzadigde vetzuren.
Als je nu op de verpakking van een pot kokosolie kijkt, zul je zien dat het vol zit met verzadigde vetten – wat dus betekent dat het eigenlijk helemaal niet goed voor je is. Of het dan biologische kokosolie is maakt niks uit: dat beschrijft alleen over hoe de kokosnoten zijn verbouwd.
Wanneer is een vetzuur verzadigd of onverzadigd?
Het verschil tussen verzadigde en onverzadigde vetzuren zit ‘m in de chemische structuur. Dit is een lastig verhaal, maar het komt er op neer dat een onverzadigd vetzuur flexibeler is en je lichaam het daardoor beter kan gebruiken voor allerlei processen. Verzadigde vetzuren zijn wat stugger en daardoor eigenlijk een beetje onhandig – je lichaam kan er weinig mee.
Dit verschil zie je ook terug in producten: onverzadigde vetzuren zijn dus flexibel en vaak vloeibaar (zoals olijfolie) en verzadigde vetzuren zijn vaak hard bij kamertemperatuur (zoals kokosolie en frituurvet).
Toch hebben onverzadigde en verzadigde vetzuren een belangrijke overeenkomst die mensen soms vergeten: ze leveren allebei 9 kilocalorieen per gram vet. Dat betekent dat in beide gevallen geldt: als je er teveel van eet, wordt het omgezet in lichaamsvet.
Dus ondanks dat onverzadigde vetten goed voor je zijn, bestaat er wel een limiet aan hoeveel je ervan kunt eten – je moet bijvoorbeeld niet olijfolie uit de fles gaan drinken.
Je kan je lichaam zien als een auto: als je er benzine in gooit, kun je een lekker stukje rijden. Maar als je er teveel in gooit overstroomt de tank. Wanneer die tank in jouw lichaam ‘overstroomt’, heb je meer vet binnen gekregen dan je nodig had en wordt het omgezet in lichaamsvet – het maakt dan niet uit of dat de ‘goede’ of ‘slechte’ vetten waren.
Het blijft dus lastig, met vetten. Check daarom altijd even het label op een product als je niet zeker weet welke vetten erin zitten en onthoud dat het gezonder is om onverzadigde vetten te nemen, maar zoals bij alle voedingsproducten geldt: teveel is dus nooit goed. Toch mag je jezelf af en toe ook best belonen: als je goed oplet op wat je eet, is er helemaal niks mis met een patatje op z’n tijd. 🙂
